ზაფხული რომ მიიწურებოდა, შემოდგომის სურნელი რომ მოედებოდა ღობე- ყორეებს, მეზობლის ქალი კი კბილების კაწკაწით რომ შესცქეროდა ჯერ უმწიფარ ბროწეულებს, აი, ის დღეები მიყვარდა ბავშვობაში.
მაშინ ფერადი დღეები იდგა. სიზმარივით. თხილის წკეპლას რაპირად გარდავსახავდი და ვებრძოდი სარეველა მცენარეებად ქცეულ ბოროტ მეომრებს. ვაგებდი რიყის ქვის კოშკებს, ვაგროვებდი ჩიტების ბუმბულებს, კაჟებს, თოფებად ვჭრიდი კაკლის გამხმარ ტოტებს და ჩემი ძმების მიერ გაძარცვულ არსენალს ვუმატებდი. განვმარტოვდებოდი და დიდხანს ვუყურებდი თეთრ, ათასფორმიან ღრუბლებს ან მუქლურჯ ცას. ხანდახან, როცა კოკისპირულად წვიმდა, გავიჭრებოდი ეზოში და ელ-ჭექის მიუხედავად, დიდხანს დავრბოდი ფეხშიშველი. ვინ იცის, რამდენჯერ მივუტყეპივარ დედას ამის გამო.
ეს იყო ზაფხულს. მერე კი შემოდგომით გაბრუებულს აღარც მახსოვდა ჩემი კოლექციები და სავარაუდოდ, დალაგების პროცესს ეწირებოდა საბოლოოდ ყველაფერი. აღარ მახსოვდა იმიტომ, რომ ყველაზე მაგიური პროცესი იწყებოდა – ყანების რჩევა. აგვისტოს ბოლოს მოჭრილი და ქუბებად შეკოწიწებულ სიმინდის ღეროებზე ჯერ კიდევ არაა ფოთლები გაცეცხლისფერ-გახუნებული და ათასგვარი ფერადობით ჭრის თვალს. არ მახსოვდა კიდევ იმიტომ, რომ სიმინდის ტაროები იყო იმ ერთადერთი ნუგბარის დამზადების აუცილებელი წყარო, ასე რომ მიყვარდა საახალწლო სუფრაზე.
არ ვიცი, რომელიმე კუთხურ კულტურაში დანამდვილებით თუ არსებობს ეს ტკბილეული, მაგრამ მისი გემო, დაუვიწყარი სურნელი და ჭამის პროცესის გარიტუალება ახლაც ნათლად ახსოვს ჩემს გონებას, მიუხხედავად იმისა, რომ პატარაობის შემდეგ არ მიჭამია. მის მომზადებასაც კი ჯადოქრული ელფერი ედო:
წამოვაქცევდით ქუბებს, გადავშლიდით. დატრიალდებოდა ზღაპრული სუნი და მასში გახვეული ვეძებდი ყველაზე გრძელ ტაროებს. საჩალე მასაში შემალულებს, ზაფხულის ჭყინტ ქურდბაცაცობასა და მდუღარე ქვაბებს გადარჩენილთ, გადავუსვამდი პატარა სარჩევ დანას, ვათავისუფლებდი ზედაპირულისგან, შიგნითა ფურცლებისგან კი ბოლოზე მარყუჟს ვკრავდი. მერე, სახლში წამოსვლის დრო რომ დადგებოდა, ავაცვამდი თოკზე და კარგი ნანადირევივით წელზე შემოვიხვევდი ორ ან სამ ასხმულას.
სახლში მიტანილთ ქარისგან ადვილადმისადგომ ადგილას კიდებდა დედა კარგად გამოსაშრობად. თუმცა, სიმინდის ტაროსთვის დამახასიათებელი ის არაჩვეულებრივი სურნელი მაინც არ გადიოდა მიუხედავად იმერული ძლიერი ქარებისა.
კარგად რომ გამოშრებოდა, ჩამოხსნიდა და შინ ინახავდა ფელამუშის მომზადებამდე (ფელამუშს ორგვარად ამზადებენ ჩვენთან: ერთს – მხოლოდ სიმინდის, ხოლო მეორეს- სიმინდისა და ხორბლის ფქვილით).
მეზობლის ქალს უკვე მზად ჰქონდა ჭურჭელი ბროწეულებისთვის. თასები, ვედროები, შვიდი შვილის (გადავთვალე) აღმზრდელს, რაც გაყიდვას გადაურჩა.
დადგებოდა ეს ნანატრი დღეც. გარჩეულ თხილისა და კაკლის გულებს, გოგრის (კვახის) მარცვლებს ააცვამდნენ ძაფებზე და იდგა ერთი ჟრიამული. დედა იღიმოდა. ბებია ათასი სიტყვით გვეფერებოდა, ოღონდაც რამე არ დაგვეშავებინა. მერე გამოვიტანდით სათანადოდ შენახულ სიმინდის ტაროებს და პირველად მათ ვავლებდით ფელამუშში. ძირს რომ არ დაწუწულიყო, მე და ჩემი ძმები ვისხედით ჩვენი თეფშებით ოხშივარადენილი ტაროების ასხმულას გასწვრივ და უსაზღვრო სიხარულით ველოდებოდით იქიდან ჩამოდენილ ფელამუშის თითოეულ წვეთს. თითო ტაროს ორჯერ მაინც ჩააწებდნენ ქვაბში. შემდეგ ნიგვზის დრო დგებოდა, მერე – კვახის მარცვლების და ბოლოს – თხილის. ამ უკანასკნელს, რატომღაც ერთხელ უშვებდნენ ფელამუშიან ქვაბში (ასეთ ჩურჩხელას ჯანჯუხას/ჯანჯუხს ეძახიან იმერეთში) და ამ თხელ ფენაში სათითაოდ, ყოველგვარი ძალისხმევით დაითვლიდით თხილის გულებს. ალბათ, ამიტომაც.
მეზობლის ქალი კი ამ დროს მოიხურავდა შავ თავშალს და დიდი მონდომებით კრეფდა ბროწეულებს. თავისასაც, სხვებისასაც. რომ გეკითხათ, ყურში კარგად არ ესმოდა, თუმცა ბროწეულების კრეფაში ხელს ეს არ უშლიდა. თვალსაც აკლდა, ოღონდ ბროწეულებს კარგად ხედავდა – გახლეჩილებს და წუნიანებს ხელს არ ახლებდა.
სანამ ქალი შემოდგომის ამ გვირგვინებს ყიდდა, სოფელში შრებოდა ჩურჩხელები, ჯანჯუხები და ის ნუგბარი, სახელი რომ არ ვიცი. ამ უკანასკნელს, გაშრებოდა თუ არა ჩამოვხსნიდით, ტილოში ახვევდა დედა და ტილოშივე გახვეულ კარალიოკის ჩირებთან ინახავდა საახალწლო სუფრისთვის.
ჯანჯუხები (სურათი აღებულია: tataglonti.blogspot.com)
მერე დადგებოდა ახალი წელი. დაიწყებოდა გაუთავებელი სუფრები. მეკვლეობა. მეზობლიდან მეზობლის სახლში ქეიფი, მღერა და მოლხენა.
აი, იმ მეზობლის ქალს, შავთავშალმოხვეული რომ კრეფდა ბროწეულებს, განსაკუთრებული სუფრა ჰქონდა ყოველი წლის პირველ დღეს. დღემდე არ ვიცი რატომ ან რა მიზიდავდა, მაგრამ მასთან ყოველთვის მეგულებოდა ის მცირე ელემენტი, ასე რომ აკლდა ყველას. ალბათ, უზარმაზარი ოჯახი ან ამ დღის განსაკუთრებული სიყვარული.
).
